
Shkurt
- Shkëputni nga rrjeti makinat e prekura, por mos i fikni pa nevojë.
- Mos fshini skedarët e enkriptuar, mos instaloni asgjë dhe mos paguani para analizës.
- Kallëzoni sulmin në Policinë e Kosovës; nëse preken të dhëna personale, mund t'ju duhet të njoftoni AIP-në.
Ora e parë: ndaloni përhapjen
- Hiqni kabllon e rrjetit ose fikni Wi-Fi-në te kompjuterët dhe serverët e prekur.
- Shkëputni nga rrjeti NAS-in dhe disqet e kopjeve rezervë, edhe nëse duken të paprekur.
- Mos i fikni makinat nëse nuk është e nevojshme: memoria mund të mbajë gjurmë të dobishme.
- Fotografoni ekranin me shënimin e sulmuesve dhe ruani një kopje të skedarit me udhëzimet.
- Ndryshoni fjalëkalimet e administratorit dhe të email-it nga një pajisje e pastër.
Çfarë të mos bëni
- Mos paguani para se të dini çfarë mund të rikthehet pa pagesë. Pagesa nuk garanton çelësin, dhe çelësi shpesh punon vetëm pjesërisht.
- Mos fshini skedarët e enkriptuar: janë lënda e parë për çdo rikuperim.
- Mos instaloni sistemin nga e para mbi të njëjtët disqe.
- Mos lëshoni “dekriptues” të shkarkuar nga faqe të panjohura.
Pse shpesh ka shpresë pa paguar
| Çfarë gjejmë | Pse ndodh | Çfarë rikthehet | |
|---|---|---|---|
| Enkriptim i pjesshëm | Ransomware enkripton vetëm fillimin e skedarëve të mëdhenj | Baza të dhënash, makina virtuale, arkiva | |
| Origjinale të fshira, jo të mbishkruara | Sulmi krijon kopje të enkriptuara dhe fshin origjinalin | Skedarët origjinalë nga hapësira e lirë | |
| Snapshot-e të paprekura | NAS-i ose serveri kishte snapshot-e që sulmi nuk i arriti | Volume të plota në gjendjen e mëparshme | |
| Kopje rezervë jashtë rrjetit | Disku i kopjeve nuk ishte i lidhur | Gjithçka deri në datën e kopjes |
Kallëzimi dhe detyrimet
Sulmin mund ta kallëzoni në Policinë e Kosovës. Nëse janë prekur të dhëna personale të klientëve, pacientëve ose punonjësve, ligji i Kosovës për mbrojtjen e të dhënave personale mund t'ju detyrojë ta njoftoni Agjencinë për Informim dhe Privatësi brenda një afati të shkurtër. Mbani shënime për çdo hap që bëni: datat, orët, kush çfarë preku.
Si punojmë ne
Na sillni disqet ose serverin e prekur në Prishtinë. I klonojmë, identifikojmë llojin e ransomware-it dhe kontrollojmë një nga një mundësitë e tabelës më sipër. Brenda nivelit Urgjent, ju japim një përgjigje të qartë: çfarë rikthehet, me çfarë kostoje, para se të merrni çdo vendim për pagesë. Më shumë te faqja “Ransomware” dhe, për NAS-et, te NAS për zyrë dhe shtëpi: konfigurimi që ju shpëton të dhënat.
Që të mos ndodhë më
- Kopje rezervë sipas rregullit 3-2-1, me të paktën një kopje jashtë rrjetit.
- Asnjë NAS ose server i hapur direkt në internet.
- Përditësime të rregullta dhe vërtetim me dy hapa për email-in dhe qasjen nga jashtë.
Pyetje të shpeshta
Sulmuesit kërkojnë pagesë brenda 48 orëve. Kemi kohë për analizë?
Afatet e sulmuesve janë presion. Diagnoza urgjente zakonisht ju jep një pamje të qartë brenda pak ditësh, dhe shumë sulmues e “zgjasin” afatin kur kontaktohen.
Pagesa e shpërblesës është e ligjshme?
Kjo është pyetje për juristin tuaj. Nga ana teknike, ju këshillojmë të mos paguani pa ditur çfarë mund të rikthehet në rrugë të tjera.
Burime zyrtare
- Policia e Kosovës: Për të kallëzuar një sulm kibernetik, një zhvatje me ransomware ose vjedhje të dhënash.
- Agjencia për Informim dhe Privatësi (AIP): Autoriteti i Kosovës për mbrojtjen e të dhënave personale: ankesa dhe njoftime për shkelje.
Skedarët nuk kanë kopje tjetër?
Atëherë ndaloni provat. Thirrni 043 997 909, lini një takim dhe sillni pajisjen në laboratorin tonë në Prishtinë: diagnoza nis nga 50 € dhe çmimin e rikuperimit e dini para se të fillojmë.





